Religieus erfgoed

‘de Merode’ is de streek bij uitstek als je je interesseert in het religieus erfgoed van de streek.
Op een boogscheut van elkaar vind  je hier de twee imposante Norbertijnenabdijen van Averbode en Tongerlo. Op korte afstand van Averbode vind je daarbij nog eens het internationaal gekende bedevaartsoord van Scherpenheuvel.

Verspreid over gans de streek vind je pittoreske kerken in de typische ‘Demergotiek’ . Naast de grote blikvangers zijn de verschillende (vaak verborgen) kapelletjes het bezoeken waard.

Abdij van Averbode

Op de plaats waar de provincies Antwerpen, Limburg en Vlaams-Brabant samenkomen torent de abdij van Averbode majestueus uit boven het landschap.

In 1134 werd de Norbertijnerabdij gesticht op initiatief van Arnold II, graaf van Loon. In de loop van de jaren werd de abdij stelselmatig uitgebreid. Zo kom je de abdij ondermeer binnen langs een 14^e-eeuwse gotische poort in ijzerzandsteen. De kerk en het abdijgebouw werden in 1499 door blikseminslag zwaar beschadigd. Tijdens de 16e eeuw moesten de Norbertijnen verscheidene keren een veilig onderkomen zoeken in hun refugehuis van Diest en later Averbode verlaten om zich eerst in Sint-Truiden en daarna in Diest te vestigen. In 1604 lieten de omstandigheden het toe om terug te keren. Tussen 1664 en 1672 werd de indrukwekkende Abdijkerk gebouwd. Zowel de gevel als het interieur zijn weelderig versierd in barokstijl. Van de overige abdijgebouwen moet nog het prachtige Prelaatskwartier vermeld worden. Het werd tussen 1712 en 1732 gebouwd in laatbarokke stijl.

Abdij van Tongerlo

De Norbertijnerabdij van Tongerlo werd gesticht rond 1130 op het toenmalige landgoed van heer Giselbert van Castelré.

De abdij speelde in achttiende eeuw een rol in de Brabantse omwenteling en de Boerenkrijg. In 1796 kwam aan de abdij een voorlopig einde, wanneer Franse revolutionairen de norbertijnen uit het complex verdreven. Hierna werd de abdij verkocht en werd een deel van de gebouwen gesloopt, waaronder de kerk. Pas in 1838 werd de orde heropgericht. De abdij trekt het hele jaar door veel gelovigen en toeristen. Inkomsten worden gehaald uit onder andere een boekhandel, een bakkerij, het Tongerlo abdijbier en de entree op de bezichtiging van een getrouwe kopie van Het Laatste Avondmaal van Da Vinci. Het hoofd van Jezus en van Johannes zou door Da Vinci zelf geschilderd zijn.

Onze-lieve-vrouw basiliek van Scherpenheuvel

De geschiedenis van Scherpenheuvel gaat terug tot de middeleeuwen, toen tussen Zichem en Diest op de heuveltop een eik stond in kruisvorm. Een vrome man heeft toen een Mariabeeldje aan de eik gehangen en voortaan kwamen vele mensen er bidden. Toen een knecht van een herder het beeldje wilde meenemen, werd die volgens de legende aan de grond genageld tot een bezoeker het beeldje terug aan de boom plaatste.

In 1602 timmerde men voor de eik een houten kapel en in 1604 reeds een grotere, stenen kapel. Het jaar daarna namen de aartshertogen Albrecht en Isabella het initiatief tot de bouw van de huidige basiliek als dank voor de verdrijving van de calvinisten uit de Zuidelijke Nederlanden. Scherpenheuvel verkrijgt dan ook stadsrechten van de aartshertogen. De eerste steenlegging vond plaats in 1609. Dit barokke gebouw is het werk van bouwmeester Wenzel Coebergher (1561-1634), hofarchitect van de aartshertog, en bevat beelden van De Nole en schilderijen van Theodoor Van Loon. In 1922 werd de kerk verheven tot basiliek.

Scherpenheuvel is thans de meest bezochte bedevaartplaats van België. Op 1 mei start het bedevaartseizoen. Jaarlijks wordt er ook de beroemde kaarskensprocessie gelopen telkens op de eerste zondag na Allerheiligen. De geschiedenis van de kaarskensprocessie gaat terug tot in de jaren 1600.